Wie over bitcoin leest, komt vroeg of laat de vergelijking tegen: het netwerk zou net zoveel stroom verbruiken als een heel land. Dat klinkt alarmerend, en dat is deels terecht. Toch zegt zo’n vergelijking weinig zolang je niet weet waar die stroom vandaan komt, waarom hij nodig is en hoe het verbruik zich ontwikkelt.

In dit artikel kijk je zonder hype en zonder paniek naar de cijfers. Wat kost bitcoin aan energie, hoe betrouwbaar zijn de schattingen, en welke rol speelt duurzame energie in de mining van vandaag?

Waarom bitcoin stroom nodig heeft

Bitcoin werkt zonder centrale bank of bedrijf dat transacties controleert. In plaats daarvan concurreren zogenoemde miners om nieuwe blokken met transacties aan de blockchain toe te voegen. Dat doen ze door met gespecialiseerde computers enorme hoeveelheden berekeningen uit te voeren. Dit systeem heet proof of work.

Die rekenkracht is geen bijwerking, maar juist de beveiliging. Wie het netwerk wil manipuleren, zou meer rekenkracht moeten inzetten dan alle eerlijke miners samen. Dat maakt aanvallen extreem duur. Het energieverbruik is dus in zekere zin de prijs van een systeem dat niemand in zijn eentje beheert.

De cijfers op een rij

Het exacte verbruik meet niemand, omdat miners verspreid over de wereld zitten en hun stroomrekening niet openbaar maken. Onderzoekers van de Universiteit van Cambridge maken daarom schattingen op basis van de totale rekenkracht van het netwerk en de efficiëntie van gangbare apparatuur. Hun schattingen schommelen de laatste jaren grofweg tussen de 100 en 170 terawattuur per jaar.

Ter vergelijking: dat ligt in dezelfde orde van grootte als het totale elektriciteitsverbruik van Nederland. Wereldwijd gaat het om ongeveer een half procent van alle opgewekte stroom. Dat is veel voor één digitaal netwerk, maar het is ook goed om het in perspectief te zien naast bijvoorbeeld datacenters, verlichting of huishoudelijke apparaten die standby staan.

Stroom per transactie is een misleidende maat

Je ziet vaak berekeningen over hoeveel energie één bitcointransactie kost, soms vergeleken met wekenlang stroomverbruik van een huishouden. Die maat is lastig, omdat het verbruik nauwelijks afhangt van het aantal transacties. Miners verbruiken evenveel stroom of er nu duizend of honderdduizend transacties in een blok zitten.

Bovendien worden veel betalingen gebundeld of via extra lagen zoals het Lightning Network afgehandeld, waardoor één transactie op de blockchain soms voor vele betalingen staat. Het verbruik hangt vooral samen met de bitcoinkoers: hoe hoger de prijs, hoe meer het loont om te minen en hoe meer rekenkracht er bijkomt. Wil je meer achtergrond over hoe bitcoin werkt en wat dat betekent als je erin wilt investeren, dan vind je op www.btcspecialisten.nl uitleg over bitcoin en andere cryptomunten.

De groeiende rol van duurzame energie

Miners zijn vooral op zoek naar de goedkoopste stroom die er is. En dat is steeds vaker duurzame energie, zeker op plekken waar meer wordt opgewekt dan er lokaal nodig is. Denk aan waterkracht in afgelegen gebieden, of wind- en zonneparken die op zonnige of winderige momenten stroom overhouden.

Hoe groot het duurzame aandeel precies is, verschilt per bron. Schattingen lopen uiteen van ongeveer een derde tot meer dan de helft, afhankelijk van wie meet en of kernenergie wordt meegeteld. Wat wel duidelijk is: de trend gaat richting meer hernieuwbare energie, mede omdat mining in landen met veel kolenstroom onder druk staat.

• Mining op overtollige wind- en zonnestroom die anders verloren gaat
• Gebruik van gas dat bij olieboringen anders wordt afgefakkeld
• Miners die hun machines uitschakelen bij piekvraag op het stroomnet
• Restwarmte van miners die kassen of gebouwen verwarmt

Wat er nog schuurt

Een nuchtere blik betekent ook dat je de nadelen niet wegpoetst. Een deel van de mining draait nog altijd op fossiele brandstoffen, en ook duurzame stroom die naar bitcoin gaat, kan niet tegelijk voor iets anders gebruikt worden. Daarnaast leveren de snel verouderende mining-apparaten elektronisch afval op.

Ook de toekomst is onzeker. Elke vier jaar halveert de beloning voor miners. Of het verbruik daardoor afvlakt, hangt sterk af van hoe de koers en de transactiekosten zich ontwikkelen.